هدف از پژوهش حاضر، شناسایی اصول ارزشیابی پیشرفت تحصیلی براساس مبانی انسانشناسی اسلامی بود. برای این منظور از روش تحلیل محتوایکیفی استفادهشد. جامعۀ پژوهش را تمامی اسناد ومدارک مورد نظر مربوط به انسانشناسی اسلامی تشکیل میدادند که کتابهای عبدالله جوادیآملی در حوزه انسانشناسی به صورت هدفمند به عنوان نمونۀ پژوهش انتخاب شدند. برای تحلیل دادههایپژوهش، از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. همچنین، برای یافتن چارچوبی که با آن بتوان اصول ارزشیابی را استخراجکرد، ده نفر از متخصصان برنامۀ درسی، ارزشیابی و معارف و علوم اسلامی به روش گلوله برفی و براساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند که چهلوچهار سؤال را در مورد انسانشناسی در اسلام و قرآن طرحکردند. با توجه بهاین پرسشها، مفاهیم انسانشناسی برای احصا اصول ارزشیابی مورد بررسی قرارگرفتند که یافتهها حاکی از استخراج یکصدوهشتادویک گزارۀ مفهومی و پنجاه وهفت اصل ارزشیابی بودند که با کنارگذاشتن موارد مشابه، به چهارده اصل تقلیل یافتند. سه اصل مهم از میان آنها بهترتیب اهمیت عبارت بودند از: تأکید بر عمل وعملکرد آدمی، تأکید بر خودارزیابی وتأکید بر درون. درمیان این سه اصل نیز، تأکید برعمل از آن جهت مهمترین اصل ارزشیابی شناخته شد که اولاً عمل گسترهای وسیع داشته و تمامی فعالیتهای انسان را در برمیگیرد و ثانیاً، دارای سه عنصر آگاهی، اراده و علاقه است که اغلب موارد ارزشیابی را پوششمیدهد. همچنین، یافتههای اعتباریابی درونی با استفاده از آزمون تی تکنمونه بیانگر آن بود که میانگین بهدستآمده کل گویهها بالاتر از میانگین فرضی 3 است و این تفاوت میانگین در سطح (01/0p≤) معنادار است. درک این مفاهیم و اصول کمک میکند برنامهریزان درسی و معلمان، ارزشیابی را بهگونهای انجام دهند که ارزشهای والای اسلامی، در یادگیرندگان متجلی و آشکار شود.
Raased S, Sarami Foroushani G R, Tajikesmaeili A. Principles of Academic Evaluation Derived from the Writings of Ayatollah Javaadi Aamoli. QJOE 2026; 42 (1) :71-92 URL: http://qjoe.ir/article-1-4421-fa.html
راصد سعید، صرامی فروشانی غلامرضا، تاجیک اسمعیلی عزیزالله. شناسایی اصول ارزشیابی پیشرفت تحصیلی مبتنی بر انسانشناسی آیتالله جوادیآملی. فصلنامه علمی - پژوهشی تعلیم و تربیت. 1405; 42 (1) :71-92
